PROBIOTICI U PROFILAKSI I TRETMANU DOJENAČKIH KOLIKA
Mr.sci.dr Melika Melunović
Dojenačke kolike se očituju paroksizmalnim epizodama neutješnog plača kod inače zdravog dojenčeta. Simptomi počinju u završavaju do dobi od 5 mjeseci. Bez jasnog su uzroka i ne mogu biti prevenirani niti razriješeni od strane roditelja. Učestalost dojenačkih kolika je 5-19%. Uzrok su 10-20% svih posjeta ljekaru u dobi od dvije sedmice do 3 mjeseca.
Normalna kolonizacija mikroorganizmima počije intrauterino transplacentarnim prenosom mikroorganizama. Nastavlja se intenzivnije tokom rođenja i način rođenja značajno utiče na vrstu mikroorganizama kojim će dojenče biti kolonizirano. Dodatni faktori koji utiču na kolonizaciju su način hranjenja, upotreba antibiotika i drugi faktori poput bolesti dojenčeta. Crijevna mikrobiota dojenčeta je relativno stabilna tokom dojenja i kratko nakon odvikavanja. A kasnije se može mijenjati do dobi od 2-3 godine kada počinje ličiti na onu kod odrasle osobe.
Crijevna mikrobiota je dio osovine mikrobiota – crijevo – mozak. Brojne studije ukazuju na njihovu uzajamnu povezanost. Kod poremećaja sastava mikrobiote crijeva moguć je negativan uticaj na osovinu crijevo mozak, a posljedično negativan uticaj CNS-a na funkciju crijeva i sastav mikrobiote uz razvoj kliničkih simptoma. Kod dojenčadi sa kolikama postoje određene promjene u crijevnoj mikrobioti u odnosu na zdravu dojenčad. To su smanjen diverzitet mikrobiote u odnosu na zdravu dojenčad, povećanje Clostridium, Staphylococcus i Enterobacteria kao što su Escherichia, Shigella, Klebsiella ili Enterobacter i redukcija Bifidobacteria, Bacteroides i Lactobacilli. U dobi od 3-4 mjeseca kada kolike prestaju nema razlike u mikrobioti. Smanjena stabilnost i diverzitet mikrobiote u prvim sedmicama života može da dovede do promjena u metabolomu crijevne mikrobiote što vodi do promjena brzine intestinalnog tranzita, nagomilavanja gasova što dovodi do opšteg digestivnog diskomforta te deregulacije motorne funkcije što može rezultirati u spazmodičnim pokretima crijeva što dovodi do boli. Povećanje kojičina Enterobacteria dovodi do povećane produkcije gasova kao rezultat njihovog metabolizma što dovodi do nadimanja i digestivnog diskomforta. Njihove lipopolisaharidne (LPS) molekule (endotoksini) su posebno proinflamatorne Inflamatorni efekat LPS je posredovan preko Toll-like receprota i reducira prag visceralne osjetljivosti i bola. Na ovaj način Enterobacteria mogu da dovedu do inflamacije niskog stepena i povećane visceralne osjetljivosti. Povećana količina Bifidobacterium i Lactobacillus u crijevnoj mikrobioti je protektivna protiv kolika. Mukozni Lactobacillus je sposoban da inducira ekspresiju antiinflamatornih gena što poboljšava crijevnu funkciju i motilitet i vrši redukciju visceralnog bola. Lactobacilus i Bifidobacteria mogu zaštititi od kolika moduliranjem imunitnog odgovora. Probiotici dovode do supresije rasta i vezivanja patogenih bakterija, imaju inhibitorni efekat na koliformne bakterije koje stvaraju gasove, povećavaju fekalni Lactobacillus, povećavaju diverzitet crijevne mikrobiote, poboljšavaju mukoznu barijeru koloniziranjem korisnim bakterijama, mogu smanjiti intestinalnu inflamaciju, imaju imunomodulatorne efekte, smanjuju inflamatorne citokine, smanjuju hiperperistaltiku te smanjuju hipersenzitivnost.
Kroz prikaz više studija se ukazujem na do sada najznačajnije dobivene rezultate.
Može se zaključiti da probiotici mogu djelovati profilaktički na nastanak dojenačkih kolika kod dojene dojenčadi i dojenčadi hranjene adaptiranom mliječnom formulom (AMF), mogu djelovati terapijski protiv dojenačkih kolika kod dojene dojenčadi, a neki probiotici mogu da djeluju terapijski protiv kolika kod dojenčadi hranjene AMF i da efekat probiotika zavisi od vrste korištenih bakterija.